Uşak Üniversitesi Arkeoloji

UŞAK İLİ VE İLÇELERİ ARKEOLOJİK YÜZEY ARAŞTIRMASI ESKİ YUNAN-ROMA (ARKAİK, KLASİK, HELLENİSTİK, ROMA) YERLEŞİMLERİ 

 

Batı Anadolu’nun merkezinde bulunan Uşak ili, Antik Dönem'de Yukarı Hermos Havzası ve Yukarı Menderes Havzası arasında kalan verimli ovaların oluşturduğu bölgede yer almaktadır. Bununla birlikte Uşak konumu itibariyle de Phrygia ve Lydia bölgeleri arasında önemli bir geçiş noktasıdır. Bölgeyi, iç kısımlardan Ege Denizi'ne akan nehirler boyunca takip eden yollar ve ünlü Kral Yolu başlı başına kat etmekte, böylece buradaki kültürel dokunun gelişmesinde önemli rol oynamaktadır. Uşak ili ve ilçeleri arkeolojik yüzey araştırması projesinin amacı, Uşak ve çevresinde Arkaik, Klasik, Hellenistik ve Roma Dönemi'nde coğrafyaya bağlı ortaya çıkan ve gelişen kentsel ve kırsal yerleşmelerin bugünkü durumlarının tespit edilerek birbirleriyle olan ilişkilerinin, modern teknolojik araştırma yöntemleri ile değerlendirilmesidir.  Bu doğrultuda öncelikli araştırma alanlarımız Uşak merkez ve ilçelerinde yer alan  antik kentler ile bu merkezlerin etki alanı içinde gelişen küçük kent, kasaba ve köy yerleşimleridir. 

 


 

2014-2015 yılı inceleme alanları Uşak merkez ve merkeze bağlı birimler ile Banaz ve Sivaslı ilçelerinden oluşmaktadır. İlk araştırma döneminde, Uşak kent merkezinden başlanarak merkeze yakın birimlerde doğudan batıya uzanan bir rotada, Uşak Müzesi'nce yapılan tespit ve tescil çalışmaları dikkate alınarak öncelikli inceleme alanları belirlenmiştir. Bu doğrultuda kent merkezinde bulunan cami ve çeşmelerdeki antik dönem yapı kalıntılarının günümüzdeki durumları tespit edilmiş ve söz konusu yapılarda Roma Dönemi'ne ait mezar stelleri ile Bizans ve Osmanlı Dönemi'ne ait mimari parçaların ağırlıklı olarak kullanıldığı anlaşılmıştır. Bunun yanı sıra Uşak kent merkezine lokalize edilen Temenouthyrai antik kenti ve çevresindeki kentlerin varlığına yönelik inceleme gezileri yapılarak yeni bulgulara rastlanmıştır.

 

 

 

Uşak merkeze bağlı Ortaköy'de yapılan yüzey incelemelerinde araştırmamızın ilk sezonu için son derece önemli sonuçlara ulaşılmıştır. Traianopolis antik kentinin kaçak kazılar sonucu açığa çıkan ve adeta yağmalanarak tahrip edilen nekropolüne ait mezarlar ilk defa CORS gps tarayıcı ile belgelendirilerek tespit edilmiştir.

 

2014-2015 yılı araştırma sezonunda Uşak'ın Banaz ilçesinde yer alan Akmonia antik kentinde de ilk defa bir yüzey araştırması gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda kent merkezinde yapılan incelemeler sırasında yüzeydeki yapı kalıntıları tespit edilerek belgelendirilmiştir. Ayrıca Akmonia ve yakın çevresinden gelen arkeolojik eserlerin envanteri oluşturulmuştur. Uşak ili ve Banaz ilçesinde yürütülen yüzey araştırmalarının  ilk iki yılında tespit edilen arkeolojik alan sayısı toplam 43'tür. Belirlenen merkezlerden çoğunluğu Uşak il merkezine bağlı birimlerde, bir kısmı ise Banaz ve Sivaslı ilçelerinde yer almaktadır.

 

 

 

2014 yılı programında kültür değerlerinin korunması ve kaçak kazıların bir nebze olsun önüne geçilmesi amacıyla yöre halkının bilinçlenmesi için de çalışmalar yapılmıştır. Bu kapsamda Uşak'ın Arkeolojik Değerleri konulu konferanslar düzenlenmiştir.Ayrıca Uşak Üniversitesi ve Uşak ilinin adının uluslararası platformdaki toplantılarda sunularak tanıtımına katkı sağlanmıştır.

 

Uşak il sınırları içinde yer alan ve 2014-2015 araştırma sezonunda belirlenen yerleşimlerin tespitinde, öncelikle antik kaynaklar ve gezginlerin notlarından edinilen bilgilerden yararlanılmıştır. Ayrıca inceleme gezileri düzenlenen köy ve kasabalarda yerel bilgiye başvurularak sürdürülen araştırmaların, Uşak'ın arkeolojik haritasının hazırlanmasında oldukça yararlı olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda ilerleyen zamanlarda antik kent merkezlerinin, küçük kasaba ve köy yerleşimlerinin envanterinin oluşturulmasına devam edilmesi ve sonrasında yoğun yüzey incelemesi ile detaylı çalışmaların gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.

 

 

Uşak ili ve ilçelerinde günümüze kadar yapılmış olan araştırmalar belli bir antik kent ve çevresi ile sınırlı kalmış, Uşak ve çevresinin arkeolojik dokusu bir bütün olarak araştırılamamıştır. Uşak ili ve ilçeleri arkeolojik yüzey araştırması projesi geniş alanlı bir çalışma olması ile Uşak'ta yapılmış olan daha önceki araştırmalardan ayrılmaktadır.  Yukarıda bahsedilen eksikliklerden yola çıkılarak başlatılan yüzey araştırması aynı zamanda çeşitli üniversite ve bilim dallarından projeye katılan uzmanlar ve öğrenciler için uygulamalı çalışma sahası oluşturmakta ve mesleki anlamda uzmanlaşma imkanı sağlamaktadır. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün izni ile ilk kez 2014 yılında Yrd.Doç. Dr. Münteha Dinç'in başkanlığında başlatılan Uşak ili arkeolojik yüzey araştırması projesi Uşak Üniversitesi, Mersin Üniversitesi ve Pamukkale Üniversitesi'nden katılan alanında uzman bir ekip ile yürütülmektedir. Söz konusu proje Uşak Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimince desteklenmektedir. Ayrıca Uşak Valiliği, Uşak Belediyesi ve Uşak Müze Müdürlüğü Uşak’ın arkeolojik değerlerini ortaya çıkarmaya çalışan bu proje ile yakından ilgilenmekte ve desteklemektedir. 2015 yılı çalışmalarımız ise Anadolu Ulaşım'ın sponsorluğunda gerçekleştirilmiştir.

 

 

Her yıl düzenli olarak gerçekleştirilen yüzey araştırmaları sonucunda tespit edilen arkeolojik alanların koruma altına alınarak, hazırlanacak olan çevre düzenleme projeleri ile yerel anlamda Uşak'ın kalkınmasında büyük rol oynayacağı kanaatindeyiz. Bu bağlamda şimdiye kadar yanımızda olan ve bundan sonra da desteklerini beklediğimiz tüm yerel yönetimlere, işletmelere ve Uşak halkına teşekkürlerimizi sunarız.


Oluşturma: 27 Şubat 2018